نمک صنعتی چیست؟

نمک صنعتی نمکی است که درجه خلوص آن کمتر از نمک خوراکی می باشد. عمده تفاوت این نوع نمک با نمک خوراکی در درجه خلوص پایین تر، تصفیه نشدن و یددار نبودن نوع صنعتی است. میزان خلوص نمک خوراکی 99 درصد است. به علت تصفیه و پالایش نمک خوراکی، این نوع نمک موجب به وجود آمدن سنگ کلیه و سایر مشکلات مشابه نمی‌شود.
کاربردهای نمک صنعتی فراوان است. نمک صنعتی و معدنی در صنایعی همچون تصفیه آب و فاضلاب, دباغی پوست, اسید سازی, تولید مواد بهداشتی و شوینده و بسیاری از صنایع دیگر استفاده می‌شود.
کشور ایران دارای معادن نمک فراوانی است و جز بیست تولیدکننده نمک‌های معدنی در جهان می‌باشد. با این حال به علت گرانی فرآیند تصفیه نمک خام, قسمتی از نمک استخراج شده از معادن و دریاچه‌های نمک، به شکل تصفیه نشده (به صورت نمک صنعتی خام) به عنوان نمک خوراکی وارد بازار مصرف غذایی می‌گردد. استان‌های سمنان، قم و فارس از جمله بزرگترین تولیدکنندگان نمک صنعتی و معدنی در کشور هستند.

کاربردهای نمک صنعتی

نمک صنعتی به دو صورت
سنگ
و دانه بندی شده یا همان گرانول
موجود میباشد
که صنایع مختلف با توجه به نیازشان می‌توانند از انواع گرانول استفاده کنند
که می‌توان گفت از نمک صنعتی در ۱۴ هزار صنعت مختلف استفاده می‌شود
و به صورت کلی ۶۰ در صد نمک صنعتی در صنعت پتروشیمی
۳۰درصد در صنعت غذا و دارو
و ۱۰درصد در موارد دیگر استفاده میشود.

 صنایع شیمیایی

نمک خوراکی در صنایع شیمیایی به عنوان ماده اساسی شناخته شده، شاید کمتر کسی بداند صنایع شیمیایی بزرگ ترین مصرف کنندگان نمک می باشند.
نمک ماده اولیه تولید کلر و سود سوز آور می باشد که از الکترولیز نمک به شکل آب نمک به دست می آیند. از کلر به عنوان ماده ضد عفونی کننده بسیار موثر در ساخت بسیاری از محصولات شیمیایی پاک کننده استفاده می شود.
برخی دیگر از موارد استفاده نمک خوراکی در صنعت عبارتند از:

صنعت تولید خمیر کاغذ و کاغذ؛ برای خمیر سازی و خنثی سازی، شستشو و سفید کردن و پردازش ضایعات کاغذ

صنعت منسوجات و پارچه؛ شامل برنزه کردن چرم، رنگرزی و سفید کردن

افزودنی های نفتی

تصفیه آب

مردم معمولا اثر آب سخت را هنگام تجمع رسوب در کتری یا روی شیرآلات آب مشاهده می کنند. برای رفع مشکلات مربوط به آب سخت می توان از نرم‌ کننده های آب استفاده کرد. این نرم کننده ها بر اساس فرایند تبادل یونی عمل می کنند.
در اصل آب از میلیون ها ذره رزین ریز با بار منفی عبور می کند و مواد معدنی سختی همچون کلسیم و منیزیم را به خود جذب می کند.
برای از بین بردن این مواد معدنی رزین شسته شده و دوباره استفاده می شود. نمک برای بازسازی رزین های تبادل یونی ضروری است. نرم شدن آب باعث افزایش کارایی و طول عمر دستگاه های انرژی فشرده می شود.

کاربردهای نمک صنعتی

نمک صنعتی کاربردها و موارد استفاده مختلفی در صنایع دارد، بخشی از مصارف آن عبارت اند از:

نمک برای دامپروری و دامداری

سنگ نمک صنعتی برای سختی گیری آب

برای استفاده در تصفیه خانه‌ها

سنگ نمک صنعتی برای احیای رزین

استفاده سنگ نمک برای دیگ بخار و بویلر

استفاده سنگ نمک در حفاری

کاربرد سنگ نمک در شرکت نفت

استفاده در پرورش ماهی

نمک ظرفشویی

نمک دیالیز

برف‌روبی مکانیزه

نمک دباغی

ایمن سازی جاده ها

در زمستان برای حفظ امنیت جاده ها و از بین بردن برف و یخ از نمک استفاده می شود. نمک یکی از پر کاربردترین مواد ضد یخ در سراسر دنیا است.
دلیل استفاده از نمک برای این منظور در دسترس بودن آن، نگهداری آسان و استفاده آسان، و کمترین اثر آن روی محیط زیست هنگام استفاده درست می باشد.
زمانی که نمک روی یخ و برف اعمال می شود دمای انجماد آب کاهش یافته و یخ و برف ذوب می شود.

نمک به عنوان پاک کننده و تمیز کننده

تمیز کردن چربی داخل تابه ها

از بین بردن لکه های چای یا قهوه از روی لیوان

رفع بوی غذای سوخته از فر و اجاق گاز با کمک نمک و دارچین

خاموش کردن شعله های آتش اجاق گاز در مواقع ضروری

شفاف شدن لباس هایی که رنگ شان کمرنگ شده است.

پاک کردن لکه عرق لباس

از بین بردن رسوبات آب سخت و تمیز کردن سینک و وان حمام.

پزشکی

برخی کاربردهای انواع نمک در زمینه پزشکی عبارتند از:

از کلسیم سولفات هیدراته در گچ پاریس استفاده می شود که در ترمیم استخوان های شکسته کاربرد دارد.

سولفات آهن 2 هپتا هیدراته نیز ماده مورد استفاده در قرص آهن می باشد که به عنوان مکمل در بیماران مبتلا به کم خونی تجویز می شود.

پتاسیم کلرید به عنوان جایگزین توسط بیمارانی که نیاز به مصرف نمک کم سدیم دارند مصرف می شود.

منیزیم سولفات هپتا هیدراته یا نمک اپسوم به عنوان ملین کاربرد دارد.

سدیم هیدروژن کربنات در آنتی اسیدها استفاده می شود، این نمک اسید اضافی ترشح شده در معده را خنثی کند.

باریم سولفات برای تهیه مواد خوراکی حاوی باریم برای بیمارانی که نیاز به اشعه ایکس در معده خود دارند استفاده می شود. این نمک برای ظاهر شدن تصویر حاصل از اشعه ایکس اندام های داخلی مانند روده کمک کننده است.

پتاسیم منگنات می تواند باکتری ها را از بین ببرد و به عنوان ماده ضد عفونی کننده کاربرد دارد.

کاربرد نمک در صنعت کشاورزی

اکثر کودهای شیمیایی مورد استفاده کشاورزان از نوع نمک هایی همچون آمونیوم کلرید، آمونیوم نیترات، آمونیوم فسفات، پتاسیم کلرید و کودهای NPK (ترکیبی) هستند. کودهای NPK حاوی نیتروژن، فسفر و پتاسیم می باشند که از نمک هایی همچون آمونیوم فسفات و پتاسیم کلرید به دست می آیند.
به علاوه از نمک های خاصی همچون مس (II) سولفات (کات کبود)، آهن (II) سولفات، کلرید جیوه، آرسنات سدیم و سدیم کلرات به عنوان سموم دفع آفات برای از بین بردن حشرات، آفات، علف های هرز و قارچ ها استفاده می شود.

نمک ظرفشویی

زمانیکه نمک ها و مواد معدنی موجود در اب از یه مقدار بیشتر شود، آب سخت می‌شود.
در نتیجه هرچقدر میزان املاح بیشتر شود ،رسوبات حاصل از سختی آب معمولا به شکل جامد و سفید رنگ بر روی المنت های گرم کننده داخل ظرفشویی چسبیده و به مرور زمان بیشتر میشود
و اگر از نمک ظرفشویی استفاده نشود
موجب گرفتگی آب پاش ماشین ظرفشویی و تشکیل رسوب میشود
موجب افزایش مصرف انرژی برق میشود
موجب کاهش طول عمر ماشین ظرفشویی
کاهش بازدهی گرمایی و قدرت شویندکی
موجب ایجاد لکه های سفید بر روی ظرفشویی میشود.

صنایع غذایی

همان طور که می‌دانید از سدیم کلراید به عنوان افزودنی طعم دهنده در مواد غذایی مختلف و همچنین نگهدارنده استفاده می شود.
برخی کاربردهای انواع مختلف نمک در صنایع غذایی عبارتند از:

مونو سدیم گلوتامات از دیگر افزودنی های غذایی است که برای تقویت طعم غذاها به کار می رود.

کربنات هیدروژن سدیم در پودرهای پخت استفاده می شود و به همراه نمک های اسیدی مانند تارتارات هیدروژن پتاسیم، کلسیم هیدروژن فسفات و سدیم هیدروژن فسفات به حجیم شدن کیک و نان کمک می کند.

نیترات سدیم و بنزوات سدیم از نمک های مورد استفاده برای نگهدارنده مواد غذایی همچون سس گوجه فرنگی، سس فلفل و گوشت می باشند.

نمک صدفی

یا با نام های دیگر
نمک صدفی ، نمک ۱۲۰، نمک نمکدان،
نم‌ ریز ، نمک مش ۱۲۰ ،نمک مش ۱۳۰،نمک گرانول ریز.
این نوع نمک ، ریزترین و با کیفیت ترین نوع نمک میباشد.
علت نام گذاری آن به نام صدفی به علت سفیدی و شباهت آن به صدف و مروارید است.
این نوع نمک مانند دیگر نمک ها از معدن استخراج میشود.
و به کمک دستگاه و سرند های مختلف به ابعاد ریز در می اید.
نمک های خورد شده به کمک سرند های مختلف به ابعاد ریز تر در می آید.

نمک درصنعت پرورش ماهی

کلرید سدیم یا نمک دارای کاربرد بسیار مهم در صنعت آبزی پروری دارد که مورد استفاده پرورش دهندگان ماهی قرار دارد.
_سدیم کلراید برای درمان انگل های خارجی به ویژه در بچه ماهی ها.
_استفاده از نمک برای درمان بیماری‌های باکتریایی ابزیها کاربرد زیادی دارد.
_از نمک به عنوان کاهش طعم لجن از ماهی هایی که صید شده و آماده فروش میباشد استفاده میکنند.
_نمک دارای اثر جمع کنند خفیف و باعث رها شدن موکوس از آبشش ها میشود.
_از نمک جهت کاهش اسمزی در ماهیان گران قیمت استفاده میشود.
جهت طولانی نمودن اثر ماندگاری آنها.

نمک شیلاتی

یا نمک پنیری یا نمک گرانول درشت یکی از بزرگترین سایزهای نمک دانه بندی صنعتی است که درکارخانه نمک صنعتی تولید میشود . معمولا این سایز نمک صنعتی را درکارخانه نمک از طبقه اول یا طبقه دوم سرند های تفکیک میگیرند.
نمک شیلاتی معمولا از 8مش یا 2.8میلیمتر درشتر است و گاها تا3 مش یا حتی 7میلیمتر میرسد این نوع نمک ازنظر ظاهری شبیه آن است که مقداری برنج ونخود و شکرو اندکی حبه قند و ماش را باهم مخلوط کرده باشیم.
اما نمک شیلاتی میتوانند از دامنه اندازه یک سانتری برخوردار باشد.
نمک شیلاتی میتواند از 8مش تا 6مش یعنی بادانه بندی بسیار یک دست نیز برای مشتری تهیه شود.
این نوع نمک بدلیل گرانول درشتی که دارد دربرابر رطوبت مقوم بوده و کلوخه نمیشود.
نمک شیلاتی دربازار بانامهای مانند
نمک شیلاتی
نمک شولاتی
نمک پنیری
نمک زبر
نمک گرانول درشت
نمک سرسرندی
نمک ظرف شوئی نامیده میشود.
این نوع نمک که درکارخانه نمک صنعتی تولید شده است مصارف خوبی در صنعت دارد مانند نمک ظرف شوئی .نمک جهت صنایع شیلات.نمک دباغی و ….

کاربرد نمک در صنعت حفاری

یکی دیگر از کاربرد های نمک در صنعت حفاری و شرکت های نمکی میباشد.
از کلراید سدیم یا نمک جهت افزایش تراکم گل و خاک استفاده میشود که باعث میشود حفاری با دقت بیشتری انجام گیرد.
نمک را به گل حفاری در حرکت دورانی اضافه میکنند.
نمک اضافه شده سبب جلوگیری از ریزش چاه در لایه های پایین‌تر میکند.
نمک با تغییر phسیال و غلظت پلیمرهای موجود درآن، حفاری را کنترل می‌کند.
نمک در صنعت حفاری ،نقش مهمی در انواع حفاری، روانکاری و خنک کننده سر مته دارد.
نمک در حفاری زیر دریا هم کاربرد مهمی دارد.
از هر یک از انواع نمک شکری می‌توان د. حفاری استفاده کرد.

کاربرد نمک در تصفیه خانه

صنعت تصفیه آب روش های مختلفی برای تصفیه آب استفاده می شود. یکی از این روش های تصفیه جهت بدست آوردن آب مطلوب استفاده از روش تبادلات یونی است در این روش از رزین های کاتیونی و آنیونی استفاده می شود که رزین ها طی فرآیند تصفیه با جذب کاتیون یا آنیون اشباء شده و حجم کاری خود را از دست می دهند. برای احیای این رزین ها و شروع مجدد فرآیند تصفیه نیاز است از نمکی خالص با غلظت مشخص برای شستشو و غوطه ور نمودن رزین ها استفاده گردد تا رزین ها احیاء شده و به شکل قبلی خود درآید و مجددا با راندمان قبلی به کار گرفته شوند.
عنصر سدیم در رزینهای کاتیونی و عنصر کلرور در رزینهای آنیونی عاملی است که جایگزین کاتیونها و آنیونهای آب می گیرد. به این معنی که رزین کاتیونی با دادن دو عدد سدیم به آب و گرفتن یک عدد کلسیم(دو ظرفیتی است) با عث حذف کلسیم از آب و جذب کلسیم توسط رزین می گردد.تا سدیم های رزین به حداقل مقدار خود برسد در این حالت برای رزین اشباع رخ داده است و دیگر قادر نیست به خوبی احیا نقش نماید.لذا باید شرایطی اتفاق بیافتد تا عمل فوق معکوس گردد یعنی سدیم جذب رزین و سایر کاتیونها (در رزین آنیونی سایر آنیونها) به آب رها گردد. با اعمال محلول غلیظ نمک به اطراف رزین این اتفاق خواهد افتاد.